هویت یابی در حوزه
مقدمه: هر انسانی، زمانی می تواند از حداکثر استعداد وتوانائی های خود به نحو أحسن استفاده نماید که نسبت به مسیری که در آن می پیماید إطمینان خاطر ویقین داشته باشد وبداند که استعدادش بیهوده مصرف نشده ودر جایی که سزاوار آنست به کار رفته است. آن وقت است که انسان در واقع به یک نوع ثبات وتعادل شخصیتی می رسد؛ گویا این مسئله مانند این است که بذری، بدنبال زمین مناسب برای بارور شدن می گردد وزمانی که آن زمین مناسب را یافت، شروع به بارور شدن، رشد وکمال می کند.
هویت یابی در حوزههمین مسئله عینا در مورد حوزه نیز مطرح است؛ شاگردان این نهاد مقدس، اعم از طلاب، اساتید و... زمانی می توانند از حداکثر توان واستعداد خود در مسیر حوزه استفاده نمایند که در درون حوزه به ثبات وتعادل شخصیتی وروانی مناسب با آن دست یافته باشند.
منظور از ثبات روانی، این است که در حقیقت پیدایش این نهاد مهم، یک سری اندیشهها ومفاهیم والایی قرار دارد که تأثیر انکار ناپذیر وعمیقی در روان آدمی می گذارد به طوری که در واقع، وارد شدن در حوزه به معنای آشنا شدن با این مفاهیم است. ما به مواردی از اساسی ترین ومهم ترین آنها اشاره گذرائی خواهیم داشت:
الف- مهم ترین وظیفه؛ از متن آموزه های دینی اینطور دانسته می شود که مهم ترین وحساس ترین مسئولیت، همانا وظیفه ارشاد وراهنمائی خلق به سوی خداست«إنا سنلقی علیک قولا ثقیلا». طوری که خداوند متعال هیچگاه ودر هیچ زمانی، زمین را از حجت خود خالی قرار نداده است و اولیاء الهی برای تحقق این هدف، هزینه بسیار سنگینی نموده اند که بارزترین آنها، قضیه عاشوراست.
ب- تنها چشمه کمال، سعادت،وتربیت؛
حوزه ها در جامعه، تنها مکان برای کمال وسعادت انسانی اند، مثل حوزه، مثل چشمهایست که آب زلال از آن جوشیده واطراف خود را آبیاری وسیراب می کند واین تنها چشمهایست که بشر می تواند از آن، آب حیات خود را بدست آورد؛ زیرا علوم ومعارف ناب الهی را تنها می توان در اینجا پیدا نمود.
در این مکان، انسان تحت تربیت برنامه های علمی وعملی انسانی والهی قرار می گیرد که در هیچ جای دیگر یافت نمی شود؛ نه در دانشگاه ها ونه در مساجد ونه هیچ جایی دیگر.
ج- نیابت از امام زمان(عج)؛ بعد از غیبت معصوم از میان مردم، رسالت مهم وخطر او که عبارتست از ابلاغ احکام الهی،ارشاد خلق وزنده نگه داشتن نشانه ها وستون های دین و... بر دوش کسانی افتاد که نه تنها عمر خود را بلکه حتی در مواردی جان، مال خود را برای آن در مکانی مقدسی به نام حوزه هزینه نموده اند.
نتیجتا؛ این شناخت مولد ثمرات عدیده ای خواهد شد که به تقویت حوزه کمک خواهد نمود که می توان به چند تای از آنان اشاره کرد.
الف- تقویت علمی؛ تمامی میراث حوزه که نتیجه زحمات بزرگان، در سالیان متمادی می باشد مولود این مسئله بوده است که بزرگان به کار ومسیر خود ایمان داشته اند؛ میراثی که تاکنون از منابع مورد اعتماد در معارف دینی شمره می شود.
ب- استقلال واستحکام حوزه؛ شکی نیست که پایداری وپویایی حوزه ها در طور سالیان دراز مرهون همین امر بوده است؛ یعنی ایمان به هدف وآرمان که در طول قرن ها، هیچگاه حتی در بدترین شرایط اقتصادی وسیاسی، حوزه، زیر بار اطاعت جباران واربابان ظلم وفساد نرفته است واستقلال خود را حفظ نموده است.
ج- پشتوانه اخلاق؛ از پشتوانه ها وانگیزه های اخلاق در حوزه نیز می تواند همین امور باشند. وقتی این اندیشه ها ومفاهیم به خوبی در درون جان هضم گردد، طبیعی است که یکی از ثمرات مهم آن، عالی ترین مصادق اخلاق انسانی واسلامی می گردد.
شاهد برگفته های مان نمونه هایی شگفت انگیز از آن مصادیق است که در سیره عملی بزرگان حوزه در طول حیات آن می توان مشاهد نمود؛ نمونه هایی که در هیچ مکتبی از جهان نمی توان یافت. نتیجه اینکه؛ طلاب، وقتی خود را در این فضا احساس کنند، در واقع هویت خود را در حوزه پیدا نموده اند وبه شخصیت ثابت متناسب با اهداف حوزه دست یافته اند.
ثمره این شناخت وثبات، روحیه قدرتمندی است که مقام والای خود را که نشأت گرفته از ریشه وپایه سنگ نهاده شده توسط امام صادق(ع) است، در مقابل مقامات بی ارزش دنیوی وهر آنچه که به آن لطمه می زند از دست نمی دهد واین آغاز پیشرفت، رشد وشکوفایی آنهاست .
حوزه، همانطوری که اهداف خود را توسط طلاب با هر دشواری که ممکن است، تحقق می بخشد اما در مقابل، بزرگترین هدیه را به آنان می دهد که عبارت باشد از شخصیتی با کمال، شکست ناپذیر ودارای آرمان والا وعالی ودر واقع حوزه در دل خود شخصیت می سازد وتوسط همین شخصیت ها، جامعه را زنده نگه می دارد.
حیدر امینی
به نام خداوند بخشنده مهربان